به نام خدا

یاد قدیم بخیر

یکی بود یکی نبود زیر گنبد کبود یه روستا بود به اسم مهران مردم اون روستا مردمی مهربون ساده و با دلی به اندازه اسمون

دم دمای صبح که هنوز خورشید خانم بیرون نیومده بود با صدای خروسهای روستا بیدار میشدن میرفتن سمت صحرا و بیابون

واسه اوردن هیزم هر کی الاغ داشت با الاغش میرفت چون اون موقع الاغ براشون مثل وانت بار امروزی بود

میرفتن تو دل دشت بیابون هیزومشون رو جمع میکردن مینداختن رو دوششون و می اومدن سمت روستا هیزم رو میزاشتن تو (برزه) اتیش درست میکردن

وبا یه خورده اب و ارد نون درست میکردن کل خانواده که بیدار میشدن تا بوی نون داغ به مشامشون میخورد میرفتن سمت برزه دون

نون داغ ومهوه با یه چایی داغ .اخ که چقدر میچسپه... با هم سر سفره میشستن میگفتن میخندیدن شاد نه غصه ای داشتن اگه هم غصه ای داشتن زود از یادشون میرفت

چون به جای سنگ تو سینشون دل داشتن ..زنگشون رو کی میخوردن پسرای خانواده با پدرشون میرفتن سر کار اگه بچه ای داشتن که وقت کار کردنش نرسیده بود

حتما" میبردنش مکتب یا سر درس و کلاس قران یادش میدادن بچهء هفت ساله نصف قران رو بلد بود بخونه ... هی..قبل از اینکه فصل بارون از راه برسه مردم میرفتن سر زمیناشون و به کمک همدیگه زمین شخم میزدن و زمین اماده میکردن واسه کاشتن جو... چشما همه به اسمون منتظر بارون فصل بارون که میرسید همه شکر خدا رو به جا می اوردن دلا همه شاد ..

بعضی وقتا هفت روز و هفت شب بارون میبارید ..فصل بهار صحرا یک دست سبز میشد بیابون خشک نبود..مردم هم حاصل زحمتشون رو نگاه میکردن تموم زمینا پر از جو سر سبز وقتی نسیم بهاری می وزید

می پیچد میون جوهایی که مردم کاشته بودن وقتی باد باهاشون بازی میکرد و اونجوری تاب میخوردن انگار داشتن با باد میرقصیدن حتی پرنده ها هم از ته دل

اواز میخوندن و شاد بودن مردم می اومدن  صحرا . غلغله. همه اهل روستا میرفتن تو دل طبیعت همه شاد و خوشحال ناهارشون رو اونجا میخوردن .بعد از استراحت  زن و مرد پیر جوون میرفتن واسه چیدن علف تا ببرن به روستا و (برده) درست کنن تپه تپه علف جمع میکردن هر چی بیشتر بهتر کار علف چیدن که تموم میشد بار الاغ میزدن و میبردن حالا یا خودشون کوله میکردن و میبردن طرف روستا بعد همهء علفا رو یه جا جمع میکردن جفت جفت روبروی همدیگه می ایستادن و هر نفر یه چوب تو دستش مینداخت لای علف و میچرخوندن تا خوب سفت میشد و بعد دور هم میپیچید بوی خوش علف  خونه و کوچه رو میگفت . علفا رو دسته دسته میکردن و بعد واسه اینکه خراب نشه مینداختن تو افتاب تا خوب خوشک بشه و واسه استفاده اماده.. فصل بهار که کم کم داشت تموم میشد جوها اماده میشدن واسه(جورین) مردم میرفتن سر زمینا تا حاصل دست رنجشون رو درو کنن با وسایلی که داشتن جوها رو میکندن و دسته دسته جمع میکردن و با چوب یا با هر وسیلهء دیگه میزدن به جوها و بعد از تموم شدن این کار اگه شانس باهاشون بود که باد می اومد  با(  اوسن        ) جو و خار خاشاکش رو میریختن تو مسیر باد تا خار و خاشاکش و جو ازهم جدا بشه.. هیچ چیزی حروم نمیشد حتی اون خار و خاشاک.. چند شبانه روز سخت کار میکردن تا اینکه کارشون تموم میشد حال همین محصولی که بدست اومده حاصل عرق ریختن و زحمتاشونه.. فصل بهار دنبال علف چیدن و (برده) و تابستان فصل جورین و خرمن و کم کم روزای گرم تابستون خودش نشون میداد که خبر از رطب و خرما و شیره داشت.تو خونه بعضی مردم درخت خرما بود ولی از اون طرف تو صحرا هم درخت خرما داشتن قبل از هر چیزی درخت رو باربر میکردن بعد از مدتی (خلالو) درست میشد بعد(خرک) و در اخر رطب..مردای خونه وسایلشون رو بر میداشتن و قبل از صبح خروس خون راه می افتادن البته زن و دخترا هم باهاشون میرفتن تا کمکشون کنن.. (پرون) از جمله وسیله ای بود که تو چیدن خرما کمک زیادی میکرد چون با همین وسیله باید میرفتن بالای درخت درختای خرمای تقریبا" کوچکی هم بود که زن و دخترا میتونستن رطبش بچینن یعنی میشه گفت دل و جرات داشتن و قدرت کار کردن پابه پای مرداشون کار میکردن  .اخرای تابستون از تو بعضی از خونه ها یه بویی می اومد این بو بوی خرمای جوش داده و شیره بود خرما رو جوش میدادن و بعد میریختن تو یه گونی یه ظرف میزاشتن و چندتا چوب روی ظرف سر گنی رو محکم میبستن و میزاشتن رو چوبا بعد باید رو گونی می ایستادن .با فشاری که به گونی وارد میکردن اون ابی که از ته گنی میریخت تو ظرف رو (شره) می گفتن البته کارای دیگه ای هم با اون اب انجام میدادن...تو اون زمانا قحطی هم واسه مردم پیش می اومد تا اون حد که مجبور میشدن هستهء خرما رو جوش بدن و بخورن اما باز هم زندگی میکردن وبا روزگار میساختن ..بازی هایی که تو اون زمان مورد علاقه نوجوون و جوون بود. یکی از اون بازی ها(         ) بود  بعضی از بازیها هم زبونی بود دور هم جمع میشدن میگفتن (کو کودون کو که ته کودون کو....... یا اکده خاطرت موه مه کو ابرش ته نلن چه متش کساتی حلوا بحرن . یا یه بازی بود که با پنجتا سنگ گرد و کوچیک انجام میشد اسم این بازی  (کرو) بود .بازیهای  دیگه ای مثل (کچلی . کام کامو .یه بازی دیگه هم بود چند نفر یه گوشه میشستن اون چند نفر به حساب بز بودن و یه صاحب داشتن یکی می اومد در میزد میگفت شیر میخوام.... و خیلی بازی های شیرین و سرگرم کننده ء دیگه.. زمانای قدیم .

شبا وقت خواب رو کپر میخوابیدن تو هوای ازاد مرغ و خروسا زیر پاشون و خودشون رو کپر

یه کوزه پر اب میکردن و میزاشتن بالا سرشون اب سرد سرد میشد وقتی میخوردن سر حال می اومدن .مادر بزرگا هر شب یه قصه داشتن . زنبیلو زنبیلو پام ازنجیلو. قصه از زمانای خیلی قدیمتر میگفتن شبا بچه ها با قصه های شیرین مادربزرگ میخوابیدن ..هر روز صبح هر کی حیوون داشت مثل .بز میبردشون به گله صدای بزها از تو کوچه و ملنگاشون از تو خونه که مادرشون صدا میزدن میپیچید تو کوچه ..وقتی میخواستن برن واسه اب اوردن (کندر) رو میزاشتن رو دوششون میرفتن سر برکه . شبای زمستون جمع میشدن تو یه اتاق وسط اتاق (کلو.)..اتیش روشن میکردن اتاق میشد گرم گرم  مثل تنور..روزگار میگذشت و میگذشت یک سال دو سال  پنج سال ده سال کم کم دلا از هم دور میشد همینجوری ماه و سال میگذشت تا اینکه من و جوونای هم سن وسال  من چشممون به دنیا باز کردیم اون روزا یه صدا اون سکوت رو میشکست گاز دادن به موتور و ماشین سال سال دود شده بود و سر صدا.. (مهران) چند سال پیش شده بود (جناح).. دلای بعضی نیمه سنگی شده بود من و هم قطاری هام کم کم بزرگ و بزرگتر میشدیم تااینکه رسیدیم به سن نوجوونی ..اون سالها تو دوران بچگی فقط چند سال صحرامون سبز شد ..دشت و صحراها هم دلشون واسه روزای قدیم واسه ادمای قدیم واسه اون کسایی که می اومدن تا هیزم جمع کنن و اواز سر میدادن صداشون تو کل دشت میپیچید تنگ شده بود اخه تو دشت صحرا ها دیگه از صدای اواز خبری نبود دیگه به جای اواز ادما موتورا رو دور افتاده بودن و صداشون کل دشت رو میپیچید ..دیگه سالهای خوشک داشت نزدیک میشد دیگه خبری از بارونای هفت روز وهفت شب نبود ..خبری از کپر و شب خوابیدن رو کپرا نبود اخه دنیا پیشرفت کرده بود به جای کپر تختای اهنی درست شده بود دیگه ادما رو تشک میخوابیدن

خبری از اتاق تشی نبود (کلو) از یاد رفته بودهمه یه چیزی به اسم بخاری داشتن

 با این حال باز روزگار میگذشت و  دلها از هم دورو دورتر میشدن

عمرها به سر شد رفت و رفت تا که رسید این روزای پر از دروغ

روزگار هم دیگه نامرد شد سر و صدا چندین برابر شد  روستای سی چهل سال پیش ما حالا شده شهر .. تو شهر امروز ما کمتر جوونی پیدا میشه که نصف قران رو بلد باشه بخونه

به جای قران ..ترانه های رپ مد شده به یه جوون بگو فلان ترانه رپ فلان خواننده رو بخون مثل بلبل میخونه.جناح امروز ما اون مهران قدیم نیست بچه های مهران بازی های شیرینی بلد بودن که الان تموم اون بازی ها جاشون دادن به بازی هایی که به غیر از ناراحتی اعصاب هیچ چیز دیگه ای نداره دیگه خبری از . کچلی . کام کامو . کو کودون . اکده خاطرت موه . نیست .دل و جرات زن و دختر مهران قدیم کجا و دل و جرات زن و دختر جناح امروز کجا زن و دختر قدیم تو کوه و بیابون میخوابیدن تو اون تاریکی میون حیوونای درنده . میون مار و عقرب ولی الان اون دل و جراتها کو دختر و زن امروز یه موش ببینه یه سوسک ببینه جیغ و دادش کل شهر رو میگیره .. از تو کدوم خونه بوی خرمای جوش داده و شیره میاد کی به خودش زحمت شیره درست کردن رو میده. مهران قدیم ما یه خان داشت جناح الان ما خان نداره بعضی ادما نمیدونم میشه اسمشون چی گذاشت اثار خان رو هم از بین بردن به جای خان ادمایی هستند که جوونای جناح از دستشون شاکی هستند بعضی هم راضی ..ولی ابهتی که خان قدیم ما داشته اونا ندارن..  قلعهء خان کو؟ چه بر سرش اومد اون قلعه جزء میراث فرهنگی ما بود نابودش کردن به خاطر چی ؟به جای اینکه ازش محافظت کنن نابودش کردن

به قول پدر بزرگم یاد قدیم بخیر

یاد شبای قدیم بخیر خوابیدن زیر اسمون خدا نگاه کردن ستاره ها

یاد اب سرد فدکو بخیر

یاد ادمای قدیم بخیر

یاد اون روزا بخیر

.......................

 پاینده و استوار باشید

زنده باد مردم جناح